Helium nedir?
Helium, Son zamanlarda ismini sıklıkla duyduğumuz "Helium" nedir? Neden ismini bu kadar sık duymaya başladık ve Helium şirketinin amacı nedir? Kripto paralar için helium nedir ? LoRaWan için helium nedir ?
Bu gibi sorulan cevaplarını ve bu sorulan türeyen başka soruları bu blog içerisinde cevaplayacağız. Öncelikle "Helium" bir şirkettir. Bu şirket IOT kapsamında oldukça geniş araştırmalar, çalışmalar ve teknolojiler geliştirmektedir. Helium (HNT) projesinin üç kurucu ortağı vardır. Helium (HNT) Amir Haleem, Shawn Fanning ve Sean Carey tarafından 2013 yılında kurulmuştur. Amaçları nesnelerin interneti kavramını dünyaya yayarak tam bir kapsama alanı oluşturmaktır. Ayrıca Helium' a LoRawan protokolü ile bağlı olan tüm sensör ve otomasyon cihazlarının Helium console üzerinden kontrolünü sağlayabilme imkanı sunmaktadır. Böylece hali hazırda kullandığımız, kimi zaman kullanışsız kimi zamansa pahalı olan teknolojilere olan bağımlılığımız önemli ölçüde azalacaktır.
Amir Haleem
Amir Haleem Kimdir? Kendisi hakkında tam bir biyografi örneğine rastlanmamıştır fakat hakkında bilinenleri sizinle kısaca paylaşmak isteriz. Öncelikle kendisi Helium' un Ceosu ve kurucu ortağıdır.
Oyun sektöründe uzun yıllar çalışmış olan Haleem, Diversion'da CTO olarak ve İsveç'in Stockholm kentindeki DICE'da Battlefield 1942'nin arkasındaki orijinal ekibin üyesi olarak hizmet etti. Ayrıca kendisinin eski bir e-spor dünya şampiyonu olduğunu bilmekteyiz. Bunun dışında bir e-spor topluluğu olan "esreality.com" un da kurucu ortağıdır.
Shawn Fanning
Diğer bir kurucu ortak olan Shawn Fanning bir bilgisayar programcısı, girişimci ve melek yatırımcı olarak karşımıza çıkıyor. Günümüzde en fazla Napster' ın kurucusu olarak karşımıza çıkmaktadır. Fanning' in bilgisayar kariyeri de oldukça geniş olmakla birlikte muhtemelen kurucu ortaklar arasında en ünlüsüdür.
Sean Carey
Muhtemelen hakkında en az bilgiye sahip olduğumuz kişi Sean Carey'dir. İsmini arama motorlarına arattığımız zaman doğrudan kendisi çıkmamaktadır. Fakat bizim yapmış olduğumuz araştırmalar sonucunda görüyoruz ki Carey Helium şirketinden ayrılmış ve stakejoy.com' un kurucu ortakları arasına girmiştir. Bu noktada farklı bir kavram olan "staking" ile karşılaşıyoruz, verilen link üzerinden staking ve benzeri kavramlara ulaşabilirsiniz.
Helium'un Misyonu Nedir?
"Bütün dünyayı kapsayan bir ağ yaratmayı nasıl başaracaklar?" sorusunu sorduğunuzu duyar gibiyim. Fakat bu sorunun yanıtını öğrenmek için LoRaWAN protokolünün nasıl çalıştığına bakalım.
LoRawan protokolünün geniş kapsamı ve düşük güç tüketimi sayesinde nesnelerin internetine bir değil binlerce adım daha yakınız. Helium şirketi bu "Dünya Çapında Ağı" kurmak için binlerce LoRawan cihazı kurmayı ve bunu Helium' a kayıt etmeyi planlıyor. Böylesine büyük bir proje de ciddi bir güvenlik gerektiriyor. Bunu sağlamak için de blokzincir (blockchain) teknolojisini kullanmaktadır. Tabi ki sizin için bunu da araştırdık ve gerekli linkleri sayfamıza ekledik. Bir blok zinciri oluşturmak için ciddi bir bilgisayar gücüne ihtiyaç vardır. Tek bir bilgisayarın bir blok zinciri oluşturması, blok zincirinin zorluk seviyesine göre değişir. Size de mining (kazım) işlemini anımsatmadı mı? Evet! bir bilgisayarın bir blok zincirini tamamlaması demek, aslında günümüzde yapılan mining işleminin kendisidir. Yani bu da demek oluyor ki Helium şirketinin blok zincirini oluşturabilmesi için minerlara ihtiyacı var.
Helium bu ihtiyaç ile birlikte Helium Blockchaine destek verenleri "HNT" adı verilen Helium Token ya da diğer bir değişle Helium Coin ile ödüllendiriyor. Bunu yaptığında blockchaine katkıda bulunan her bir cihaz, gerçek bir miner cihaza dönüşür. Helium bu eylemi ile ciddi bir teşvik sağlıyor ve dünyanın dört bir yanından insanlar Hotspot LoRawan gatewayler alıyorlar. Aldıkları cihazları Helium' un da desteklemesi ile birlikte "Helium Ağı" na ekliyorlar.
Helium' un Kapsama Alanı
Helium Amerika' da 50 eyaleti kapsayan bir ağı çoktan kurmuş bulunmaktadır ve daha da artmaktadır. Avrupa kıtasında da oldukça fazla etki alanına sahiptir ve fiziksel olarak, Helium ağı kurulan yerleri görmek mümkündür. Hali hazırda zaten Helium ağı kurulmuş bir bölgeye yeniden bir Helium cihazı koymak mantıklı değildir. Böyle bir durumda yapılan miningin kazancı önemli ölçüde azalacaktır. Fakat bu noktada Helium' un kapsama alanı ile kurmuş olduğumuz cihazların kapsama alanlarını birbirine karıştırmamak lazım. Harita üzerine görmüş olduğunuz yeşil alanlar, o bölge bir yerde miner cihaz olduğunu göstermektedir.
Diyelim ki Milesight-UG65 modeli bir hotspot kurdunuz ve ona da 6 DBI bir anten taktınız. Üstelik oldukça da yüksek bir konuma koydunuz. Bu cihazın kapsama alanı açık alanda minimum 12-15 km kadar çıkacaktır. Peki bunu nasıl anlayabiliriz? Eğer cihazınızın önünde engel olmadığından eminseniz, Helium Map' e giriş yaptığınızda kaç farklı cihazla iletişim kurduğunu görebilirsiniz. Harita üzerinden kabaca bir hesaplama yapmak mümkündür. Bu kapsama alanlarının en büyük avantajı diğer cihazlarla iletişim kurabiliyor olmasıdır. Mining yapan bir cihaz, mining yapan başka bir cihaz ile iletişim kuruyor. Böylece SHA256 ile kriptolanmış bir bloğun kod dizilimini daha hızlı biçimde tahmin edebiliyor ve bloğu oluşturuyor. Bir bloğun tamamlamanız demek 1 HNT demektir. Tabi bu ödüllendirme mantığını anlayabilmek için blockchain mantığını baştan sona öğrenmiş olmak gerekiyor.
Helium Madenciliğine Giriş
Daha önce de duymuş olabileceğiniz üzere birçok kripto para biriminin madenciliği farklı yöntemlerle yapılmakta. Bu yöntemler, farklılıklarına göre farklı bilgisayar donanımları kullanmaktadırlar. Bu donanımlar kimi zaman işlemciler kimi zaman harddiscler kimi zamansa ekran kartları oldu. Fakat her birinin mantığı aslında ortak temellere dayanmaktadır. Çoğunlukla da çok fazla enerjiye ihtiyaç duyarlar. Fakat Helium mining bazı kuralları biraz değiştirerek ve düşük güç tüketimi ve mining kavramlarını bir araya getiriyor. Bu farkı kullanmış olduğu cihazın türü ve cihazın kullanmış olduğu protokoller belirliyor. Peki tam olarak nedir fark?
LoRa Cihazları ve Helium
Helium mining yapabilmeniz için öncelikle bir LoRa Hotspot cihazına ihtiyaç duyarız. Nedir bu LoRa Hotspot cihazı dediğinizi duyar gibiyim. " LoRa" Long Range (Uzun Mesafe) demektir. LoRa Hotspotlar, LoRaWAN protokolü kullanan gatewaylere verilen ortak addır. Mantık olarak Helium Mining işlemi herhangi bir LoRaWAN cihazı ile yapabilirsiniz fakat her LoRaWAN cihazından aynı performası almanız mümkün olmayacaktır. Hatta LoRaWAN protokolü ile çalışan sensörler ile mining yapmak imkansızdır. Helium' un web sitesine girdiğimizde karşımıza çıkan açıklamalar yanlış bir algı oluşturabilir. Ya da şöyle söyleyelim, sensörler aracılığı ile mining yapmak mümkün olsa bile bu cihazların kapasitelerinin aşırı küçüklüğünden dolayı 0,00001 HNT kazmanız bile milyonlarca yılınızı alır. Bu nedenle Hotspot cihazlarına odaklanmanızı tavsiye ederiz.
Kullanılacak Cihazlar İçin Dikkat Edilmesi Gerekenler
Şimdiye kadar anlaşılana göre mutlaka bir adet LoRa Hotspot almamız gerekiyor. Fakat bu noktada da dikkat edilmesi gereken unsurlar vardır. Evet, herhangi bir LoRa Hotspot ile mining yapabiliriz tabi ki. Fakat tam da bu noktada bu cihazların asıl çıkış amaçlarının IOT teknolojisinin gelişimi ve değişimi olduğunu hatırlatmak isteriz. Zaten Helium şirketinin de asıl hedefi, daha önce de bahsettiğimiz gibi dünya çapında IOT kavramını yaygınlaştırmak için hazır bir altyapı oluşturmak. Mining yapmak ise sonradan çıkmış bir eylem olmak ile birlikte bu alan üzerine geliştirilen özel hotspot cihazlar da üretilmiştir.
Peki bu cihazların farkları ne? Daha mı çok mining yapıyor? Mining için iletişim kurduğu cihazlara ulaşmak için daha mı çok mesafe kat ediyor? Bu soruların hepsini cevaplayacağız. Miner hotspot olan cihazlar mutlaka işlemci ve ram gibi extra donanımlara ihtiyaç duyarlar. Mining işlemi de aslında bir çeşit kriptolama işlemidir. Bu yüzden daha kısa sürede daha fazla veri işleyebilen donanımlara ihtiyaç duyar. Bu şekilde daha fazla veri işlemek üzere gelişmiş olan hotspotlara "full hotspot" diyoruz. Bunun mining üzerine özel geliştirmeler sağlanmış modellerine de "full-hotspot-miner" diyoruz.
Örnek vermemiz gerekirse mağazamızda bulunan DLOS8 Gateway modemimiz de bir hotspottur. Fakat bu model "light-hotspot" kategorisine girer. Bu da demektir ki Mining için kullanılırsa bir full-hotspota göre ortalama 35%' lik bir performans sergiler. Fakat DLOS8 cihazı da açık alanda 10 kilometrelik menzile sahiptir. Yani amaç IOT ise DLOS8 oldukça kullanışlı olacaktır. Fakat amaç mining ise Dragino HP0D modeli çok daha etkili olacaktır.
Helium Mining'in Farkı Nedir?
Temele baktığımız zaman diğer mining işlemlerinden bir çok da farklı değildir aslında. Yine de Helium miningin kendine özgü bir yapısı vardır. Diğer miningler üzerinden örnek verecek olursak kullanmış olduğumuz cihazlarla bir takım verileri şifreleyerek bloklar haline getiriyoruz. Bu işlem ile Blockchain oluşturmuş oluyoruz. Cihazınızın oluşturmuş olduğu ya da oluşumuna destek olduğunuz her blok için belli oranlarda ödüllendirilirsiniz. Mesela ETH mining yapılırken ekran kartları kullanılır. Ne kadar çok ve ne kadar güçlü ekran kartı kullanırsanız o kadar çok kazanırsınız. Fakat bu sistem oldukça fazla güç tüketmektedir. Bu kadar çok güç harcamasına rağmen yine de diğer ekran kartları ile online olarak haberleşir. Aksi durumda mining yapması kat be kat daha zor olacaktır.
Bir çok mining işlemi de buna benzer. Fakat Helium diğerlerinden farklı olarak minimum güç tüketimi ile mining imkanı verir. Ayrıca ekran kartları gibi cihazlardan çok daha fazla iletişim kurma becerisine sahip olduğu için bir bloğu tamamlamanın zorluk derecesini azaltıyor. Aksi halde tek başına bir LoRaWAN cihazını normal bir mining cihazı ile karşılaştırmamız mümkün değildir. Sonuçta kullanılan enerjilerin boyutları arasında oldukça büyük farklar var. Fakat LoRaWAN cihazı elli farklı cihazla doğrudan iletişim kurma imkanına sahiptir. Bununla birlikte ortak bir blockchain üzerinde çalışıyorlar.
Yani özetlemek gerekirse bir helium miner, çalıştığı blockchain üzerinde ki cihazlarla hem WAN hem de LoRaWAN üzerinden iletişim kurar. Böylece mining için ihtiyaç duyduğu verileri yaratmak için daha az enerji ve daha fazla bilgi akışı ile çalışır. Haberleşme biçimi, enerjiye duyulan ihtiyacı azaltır.